Maandag viert Wonen Boven Winkels niet het hoogtepunt, maar het dieptepunt van de verbouw van een kantoorgebouw in de binnenstad van Amersfoort. Wonen Boven Winkels realiseert in dit kantoorgebouw naast V&D 28 huurwoningen voor starters op de woningmarkt.

Ketelmuziek – starterswoningen in kantoor in deelneming – geen vrije vestiging in Almere? – heffing en vennootschapsbelasting op de tocht

De laatste 100
Misschien wel de grootste nachtmerrie van een corporatiebestuurder is een telefoontje met de onheilstijding dat een huurder is overleden door koolmonoxidevergiftiging en dat deze is veroorzaakt door een slecht functionerende geiser. Corporaties hebben nog veel van deze zogenoemde open verbrandingstoestellen. Deze keuken- en badgeisers, verouderde cv-ketels en gaskachels zijn onveilig en milieuonvriendelijk. De Alliantie heeft er dan ook werk van gemaakt om deze toestellen versneld te vervangen. Ik kreeg deze week de getallen op mijn bureau. De Alliantie heeft  de afgelopen vijf jaar 7000 open toestellen vervangen door gesloten, milieuvriendelijke ketels. Dit klinkt voor mij als ketelmuziek in de oren. Vooral in Amersfoort hebben we een enorme inhaalslag gemaakt. Hier moeten we nog maar 100 open toestellen vervangen. De kans dat mijn nachtmerrie werkelijkheid wordt, is gelukkig veel kleiner geworden.

Wonen boven
Maandag viert Wonen Boven Winkels Amersfoort niet het hoogtepunt, maar het ‘diep(s)tepunt’ van de verbouw van een kantoorgebouw boven een winkel. Want vanaf het dak zijn de vier ondergelegen vloeren in het centrum van het gebouw eruit gezaagd. Wonen Boven Winkels realiseert in dit kantoorgebouw naast V&D 28 huurwoningen voor starters op de woningmarkt. Het is een mijlpaal, want voor zover ik weet, is dit het eerste kantoor in Amersfoort dat een woonbestemming krijgt. Er moet nog heel wat gebeuren, maar het is wel duidelijk dat het hier schitterend wonen wordt, met uitzicht op de Onze Lieve Vrouwetoren. Het wordt ook betaalbaar: een appartement van 45 vierkante meter gaat ongeveer € 350 huur per maand kosten. De gemeente Amersfoort en de Alliantie zijn samen aandeelhouder. Minister Donner beschouwt Wonen Boven Winkels als een deelneming van de Alliantie. Op het ministerie en bij het Centraal Fonds Volkshuisvesting (CFV) leeft het hardnekkige misverstand dat corporaties in deelnemingen commerciële activiteiten uitvoeren. Ik stel voor dat de minister voor Wonen, Wijken en Integratie bij de opening van dit project voor starters maar komt kijken en met eigen ogen komt zien welke prachtige maatschappelijke activiteiten er wel niet in deelnemingen worden uitgevoerd.

Niet van deze tijd
Op gepaste afstand en met stijgende verbazing volg ik de discussie tussen de gemeente Almere en de drie daar actieve corporaties, waaronder de Alliantie, over de wijze waarop de woonruimte verdeeld gaat worden. In heel Nederland overleggen gemeenten en corporaties over de wijze waarop de woonruimteverdeling handen en voeten moet krijgen. Partijen slagen er altijd in om overeenstemming te bereiken. Niet in Almere. Het college in Almere trekt zich niets aan van de opvatting van de corporaties en legt de gemeenteraad een huisvestingsverordening voor waar de corporaties niet mee uit de voeten kunnen. De drie Almeerse corporaties, GoedeStede, Ymere en de Alliantie hebben een brandbrief naar de gemeenteraad van Almere gestuurd. Burgemeester en wethouders tuigen een volstrekt bureaucratische verordening op, inclusief de huisvestingsvergunning, die me doet denken aan de jaren tachtig toen bijna iedere gemeente nog een eigen Bureau huisvesting had. Ik vind het een gotspe dat in de verordening woningzoekenden van buiten de regio buiten de deur worden gehouden. Nota bene in Almere, met een opgave om in het landsbelang tienduizenden woningen te bouwen. Geen vrije vestiging? Het moet niet gekker worden. Eind dit jaar behandelt de Tweede Kamer de nieuwe Huisvestingswet. Hierin komt met aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid te staan, dat voor heel Nederland vrije vestiging geldt, maar dit is blijkbaar nog niet in Almere doorgedrongen. Als Almere de klok 25 jaar terugdraait, laten ze dit dan goed doen. Laat de gemeente Almere de Dienst huisvesting weer optuigen en de woonruimteverdeling geheel en al zelf ter hand te nemen. Dit kost wel wat, maar levert ook weer werkgelegenheid op.

Van twee walletjes eten
Vier jaar geleden verklaarde het Ministerie van Financiën dat corporaties zich niet of nauwelijks van gewone marktpartijen onderscheiden en dat derhalve vennootschapbelasting over alle activiteiten diende te worden betaald. In 2010 stond het publieke karakter voorop en werd corporaties in het regeerakkoord een heffing in het vooruitzicht gesteld. Vanaf 2014 ligt er bij de gezamenlijke corporaties een rekening van 600 miljoen euro op de deurmat. Het heeft opportunistische trekjes: links- of rechtsom moeten corporaties aan de schatkist afdragen. Van twee walletjes eten brengt risico’s met zich mee. De basis waarop corporaties een heffing opgelegd krijgen om aan de schatkist bij te dragen is in mijn ogen uitermate smal. Corporaties mogen bij wet alleen volkshuisvestelijke doelen dienen. Deze week dreigt voor de minister van Financiën ook de vennootschapsbelasting op dood spoor te belanden. De Advocaat Generaal, de belangrijkste adviseur van de Hoge Raad, stelt dat corporaties in beginsel als ‘algemeen nut beogende instellingen’ (anbi’s) moeten worden beschouwd. Anbi’s zijn geen ondernemingen en betalen de facto geen vennootschapsbelasting. Naar verluidt luistert de Hoge Raad goed naar het advies van de Advocaat Generaal. Hiermee staan zowel de heffing als de integrale vennootschapsbelasting op de tocht. Goed nieuws voor allen, die investeringen in vitale wijken en in de bouw van nieuwe woningen belangrijk vinden.

Jim Schuyt