Een pand kopen en opknappen of restaureren, is mooier dan een gelikt monument kopen. Het bezit van een opgeknapt pand is geen doel op zich. Als we een pand hebben verkocht, komt er geld vrij om weer in een nieuw pand te investeren: een vorm van westerse stadsguerrilla.

Stadsherstel renoveert monumenten in ongedeelde binnenstad – respect voor culturen en sterke RvC voorwaarden voor slagen fusie – de regio is essentieel – schitterend betonproduct in Veldhoven

Buurten in Utrecht
In 2009 richtten Mitros en de Alliantie Stadsherstel Midden-Nederland op. Stadsherstel bezit ruim 400 monumenten en beeldbepalende panden in de binnenstad van Utrecht en Amersfoort. Het gaat bij ons monumentenbedrijf niet om het bezit van monumenten, maar om het ‘timmeren aan de stad’. Een pand kopen en opknappen of restaureren, is mooier dan een gelikt monument kopen. Het bezit van een opgeknapt pand is geen doel op zich. Als we een pand hebben verkocht, komt er geld vrij om weer in een nieuw pand te investeren: een vorm van westerse stadsguerrilla. Maandag bezoek ik met de directeur van Stadsherstel en collega Marien de Langen de binnenstad van Utrecht. Het is een prachtige binnenstad en Stadsherstel Midden-Nederland heeft er wonderschone monumenten. Gelukkig ook die nog flink opgeknapt moeten worden. Het valt me op dat veel grote panden worden bewoond door meerdere huishoudens. Ze wonen er vaak sinds de jaren tachtig voor een appel en een ei. Voor een vriendenprijs wonen, met een behoorlijk inkomen in een prachtig monument in de binnenstad van Utrecht, wie wil dit niet? Maatschappelijk valt hierop af te dingen. Als er meer huur wordt betaald, kunnen er immers meer panden worden aangekocht en opgeknapt.

Ongedeelde binnenstad
Ik begrijp dat de Utrechtse politiek ook voor de binnenstad het uitgangspunt van ongedeelde stad hanteert. Ze willen dat er in de binnenstad voldoende huishoudens met lage inkomens wonen. Een binnenstad moet niet worden benaderd als een doorsneewijk. De betekenis voor de stad en voor de regio moet voorop staan. De kwaliteit en uitstraling van een binnenstad zijn zo belangrijk, dat het principe van ongedeelde stad hieraan ondergeschikt is.

Sterke RvC
Het Adviesbureau Turner belegt voor een 10-tal bestuurders een gesprek over fusie en samenwerking. Uitgenodigd zijn bestuurders van corporaties, zorginstellingen, onderwijs, publieke omroep en overheidsdiensten. Ik schuif aan. Het wordt een interessante gedachtewisseling. In sommige gevallen – bijvoorbeeld bij overheidsbedrijven – is een fusie geen ambitie, maar een opdracht. Hoe in dat geval om te gaan met de verschillende culturen binnen het gedwongen huwelijk? De gesprekspartners zijn het er over eens dat een traject om één cultuur tot stand te brengen zinloos is. Laat de verschillen maar bestaan en laat medewerkers uit de verschillende culturen samen projecten oppakken. Professionaliteit bindt, wekt interesse en respect voor de nieuwe collega. Bij wensfusies spelen naast rationaliteit emotie en politiek een belangrijke rol. Bestuurders zijn gemeenlijk uitstekend in het beargumenteren waarom een voorgestelde fusie een uitgelezen kans is. Wij zijn niet zo goed in het omgaan met de emotionele en politieke aspecten. Fusies worden maatschappelijk en politiek zelden gewaardeerd en worden geassocieerd met klanten op afstand en hogere salarissen. De druk op toezichthouders vanuit de omgeving om schaalvergroting links te laten liggen is groot. De deelnemers zijn het er over eens dat fusies alleen slagen met een sterke Raad van Commissarissen. Alleen een sterke en overtuigende RvC kan omgaan met de druk vanuit de omgeving. Deze opvatting spoort met mijn ervaring. In de fusiegesprekken die uiteindelijk leidden tot de oprichting van de Alliantie, waren het sterke commissarissen als Gerrit Brokx en Andrée van Es die elkaar snel vonden in het tot stand brengen van de fusie.

Huis van Thorbecke
De regio wordt steeds belangrijker. Als gemeenten nalaten om in regionaal verband samen op te trekken, is het moeilijker nieuwe bedrijvigheid aan te trekken. Voor burgers en bedrijven spelen gemeentegrenzen geen enkele rol. Als gemeenten wat aan de enorme leegstand van kantoren willen doen is de regio essentieel. Een mooi groot nieuw kantoor in een gemeente, kan tot meer leegstand in de buurgemeente leiden. Ook voor corporaties is de regio essentieel. Veel corporaties werken regionaal en maken regionale investeringsafwegingen. Woensdagavond ben ik als gast van de Kamer van Koophandel aanwezig op het zogenoemde Regiodiner in Amersfoort. Theo Camps, bestuursvoorzitter van Berenschot, houdt een inleiding. Hij benadrukt het belang van de regio en verklaart: ‘weg met het Huis van Thorbecke’. De regio heeft geen bestuurslaag nodig. Ik twijfel of de regio zonder het Huis van Thorbecke overleeft. Als puntje bij paaltje komt is de neiging van gemeenten om het eigenbelang boven dat van de regio te stellen groot. De gedachte om provincies in te ruilen voor stadsregio’s is niet bepaald nieuw, maar daarmee niet minder aantrekkelijk.

Maakindustrie
Eén van onze commissarissen maakt deel uit van de Raad van Bestuur van Bouwbedrijf Hurks. Op haar uitnodiging bezoek ik samen met twee collega’s de betonfabriek van Hurks in Veldhoven. Ik vind het schitterend hoe in de enorme fabriek prefab bouwdelen voor ziekenhuizen en woontorens worden gemaakt. Kwaliteit en innovatie staan voorop. Ik ontmoet vaak de dienstenindustrie, de maakindustrie kom ik maar weinig tegen. Onze maakindustrie verdient meer aandacht en waardering. In discussie met de ‘betonmannen’ valt op dat ze vooral opgaan in hun product. Ze hebben een mooi product, maar doen zichzelf tekort door er niet naar te kijken met de bril van de markt op.

Jim Schuyt
(31 januari- 4 februari)