Met een nieuwe minister en het toegenomen politieke karakter van de Eerste Kamer is er een risico dat de nieuwe Woningwet in de Eerste Kamer sneuvelt. Dus, tempo maken met de behandeling van de Woningwet en voor alle zekerheid voor 1 januari 2012 afwikkelen.

Evenwichtige Woningwet – governancecode en zelfregulering – tijdelijk wonen

In het zicht van de finish
Ruim tien jaar geleden schreef toenmalig staatssecretaris Johan Remkes zijn ontwerp- Woningwet. Hij trad af en zijn ontwerp werd geen wet. Menig bewindspersoon op het ministerie van VROM na hem volgde dit voorbeeld: in het zicht van de finish trad hij of zij af en er kwam geen nieuwe Woningwet. Nieuwe kansen en nieuwe mogelijkheden voor minister Donner. Hij stuurde onlangs zijn Woningwet naar de Tweede Kamer. Ondanks het feit dat er nog veel moet worden uitgewerkt, vind ik het een evenwichtige wet die het verdient om te worden aangenomen en vastgesteld. Dan hebben we eindelijk een herziene Woningwet. Kan het wetsontwerp nog struikelen? Ik ben niet gerust op de afloop. De behandeling wordt over het zomerreces heen getild. Waarschijnlijk vindt pas op 8 september aanstaande de hoorzitting plaats en daarna buigt de Tweede Kamer zich er over. Het slotakkoord is in de Eerste Kamer en daar zit hem de kneep. Het is de vraag of minister Donner de behandeling in de Eerste Kamer als bewindspersoon gaat meemaken. Op 1 januari aanstaande treedt Tjeenk Willink terug als vicevoorzitter van de Raad van State. Velen voorspellen dat Donner hem gaat opvolgen. Naast Donner worden ook Job Cohen en Wim Deetman genoemd. Ik zet mijn kaarten op Donner. De hoofdtaak van de vicepresident van de Raad van State is het uit de wind houden van de Koning en deze rol is Donner op het lijf geschreven. Daarnaast vermoed ik dat er voor de benoeming van Donner een breed politiek draagvlak is. Voor de volkshuisvesting is dit niet iets om naaruit te kijken. Er is een gerede kans dat de Eerste Kamer de Woningwet pas na 1 januari behandelt. Met een nieuwe minister en het toegenomen politieke karakter van de Eerste Kamer is er een risico dat de nieuwe Woningwet in de Eerste Kamer sneuvelt. Dus, tempo maken met de behandeling van de Woningwet en voor alle zekerheid voor 1 januari 2012 afwikkelen. De traditie van vertrekkende bewindspersonen en sneuvelende Woningwetten moet een keer worden doorbroken.

Verbindend verklaren
Op de algemene ledenvergadering van de Vereniging Toezichthouders Woningcorporaties (VTW) houd ik een verhaal over de herziene Woningwet. Ik geef aan dat het een evenwichtige wet is, ondanks mijn kanttekeningen dat de inzet van corporaties voor middengroepen niet is geregeld, de regio een ondergeschoven kindje is en er in de memorie van toelichting onverstandige dingen over verbindingen worden gezegd. De voorzitter daagt me uit ook wat te zeggen over de governancecode woningcorporaties. In deze code worden zaken zoals verplichte visitatie geregeld. In de Woningwet staat dat de code bindend is voor alle corporaties als tweederde van de leden van Aedes instemt met de code. De toezichthouders delen dit inzicht van de minister. Aedes daarentegen kiest voor zelfregulering en koppelt de governancecode aan het lidmaatschap van de branchevereniging. Houd je je niet aan de code, dan word je uit het nest gestoten. Ik begrijp de opstelling van Aedes niet. De Woningwet is voor wat betreft de verhouding corporaties en overheid evenwichtig: geen zelfregulering en geen publieke dominantie. Pleiten voor zelfregulering spoort hiermee niet en is in mijn ogen politiek kansloos. Het lidmaatschap van Aedes is geen kwaliteitskeurmerk en in de ogen van de buitenwacht ben je geen ‘outcast’ als je geen lid bent van Aedes. Als een corporatie bijvoorbeeld tegen het stelsel van visitatie is en de sanctie hierop een royement uit Aedes is, is dit volgens mij overkomelijk. Daarnaast komt het bij de buitenwereld erg vreemd over als de meerderheid van de corporaties die lid zijn van Aedes zich tegen het verbindend verklaren van de code keert en degenen die op deze corporaties toezichthouden voor zijn.

Creatief in de crisis
Enkele jaren geleden kocht de Alliantie in Nieuw West het gebouw van het Academisch Centrum Tandheelkunde Amsterdam (ACTA). Dit gebouw gaan we slopen, we gaan er woningen bouwen. Door de geringe vraag stellen we dit uit. Wat doen we in de tussentijd met dit gebouw? In Utrecht hebben ze een plan bedacht om een leegstaand kantoor tijdelijk geschikt te maken voor het huisvesten van studenten. Dit idee nemen we over. Het ACTA-gebouw verhuren we voor 10 jaar aan de nog op te richten Stichting Tijdelijk Wonen Amsterdam. Deze stichting maakt deze woningen geschikt voor studentenhuisvesting en studenten krijgen ook een rol bij het beheer. Studenten die helpen bij het verbouwen krijgen een korting op de huur. Als we het gebouw zouden verbeteren en beheren volgens de standaardnormen van een corporatie, is het tijdelijk bieden van huisvesting volstrekt onhaalbaar. Door deze los te laten, komen hier 460 kamers tegen een aantrekkelijk prijs. De Alliantie legt er jaarlijks geld bij, het pand leeg laten staan is echter nog duurder. Daarnaast en bovenal leveren we met 460 kamers een belangrijke bijdrage aan het verminderen van het nijpende tekort aan huisvesting voor studenten.

Jim Schuyt (13 – 17 juni 2011)