Veel collega’s krijgen pijn in hun buik bij de gedachte dat het kooprecht voor huurders ook in Nederland wordt ingevoerd. Ik verwacht dat het voorstel om huurders het recht te geven met een korting hun woning te kopen, strandt op het krachtige eigendomsrecht.

Historisch besluit over de volkshuisvesting door Europese beschikking per 1 januari 2011- corporaties mogen niet uit het bestel treden – buikpijn door kooprecht van huurders of door Haagse heffing – van OR-werk steek je wat op

Beschikking treedt in werking
Eind vorig jaar beschikte de Europese Commissie ondermeer dat 90% van de sociale huurwoningen aan huishoudens met een inkomen van minder dan € 33.000 moet worden toegewezen. En woningen met een huur boven de € 648 per maand moeten zonder borging of garantstelling gebouwd en geëxploiteerd worden. Donderdag besprak de kersverse minister van BZK met de Tweede Kamer of de Europese beschikking per 1 januari aanstaande al dan niet in werking treedt. In de Tweede Kamer leek een meerderheid voor uitstel. Op de valreep verdween deze en moeten we er per 1 januari aanstaande aan geloven. Er zitten opmerkelijke kanten aan dit dispuut. Ik verwachtte dat de regeling in werking zou treden en rekende niet op uitstel en zeker niet op afstel. Opmerkelijk is dat de PvdA tegen invoering van de regeling is, terwijl voormalig minister Van der Laan degene was die deze zaken in Brussel indertijd regelde. Nog opmerkelijker is dat de PVV de motie waarin minister Donner werd opgedragen naar Brussel af te reizen en opnieuw te gaan onderhandelen, niet steunde. Dezelfde PVV keerde zich in het debat in felle bewoordingen tegen de bemoeienis van de Europese Commissie. De PVV vond dat Donner ‘Europa de oren moest wassen’. Zonder naar Brussel af te reizen is het lastig om daar ‘oren te wassen’. Invoering van de beschikking vind ik historisch. Hiermee wordt gemarkeerd dat de Nederlandse volkshuisvesting gedwongen een weg is ingeslagen, waarbij de volkshuisvesting smaller wordt. Corporaties zijn er voor huishoudens met een smalle beurs en voor lage middeninkomens kunnen we steeds minder betekenen.

Uittreden verboden
De afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State deed deze week uitspraak in verband met de wens van woningcorporatie De Veste om uit het bestel te treden. Volgens de Raad van State heeft de minister gelijk om De Veste te verbieden uit het bestel te treden. De Raad van State merkt op dat de Woningwet geen mogelijkheden biedt om vrijwillig uit te treden. Bij het opstellen van de wet is geen rekening gehouden met de – in mijn ogen onzalige – gedachte om uit het corporatiebestel te kunnen treden. Met de uitspraak is de kous nog niet af. Met aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid stapt De Veste naar het Europese Hof van Justitie in Luxemburg. Dan wordt het pas echt spannend. Het zou mij niet verbazen als het Europese Hof oordeelt dat het vreemd is dat het toetreden wel en het uittreden niet bij wet is geregeld. Dan zijn we wel een aantal jaren verder.

Right to buy
Veel collega’s krijgen pijn in hun buik bij de gedachte dat het kooprecht voor huurders ook in Nederland wordt ingevoerd. Ik verwacht dat het voorstel om huurders het recht te geven met een korting hun woning te kopen, strandt op het krachtige eigendomsrecht. De minister kan huurders een briefje sturen waarin hij verklaart dat huurders een kooprecht hebben. Corporatiebestuurders moeten dan per gelijke post een brief krijgen waarin gewezen wordt op een verkoopplicht. Dit zie ik niet gebeuren. Ik vond het daarom opvallend in het Financieele Dagblad te lezen dat de Vereniging Eigen Huis hiervoor wel een wettelijke basis ziet. De basis van het eigendomsrecht is verankerd in artikel 1 van het Eerste Protocol van het Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens. Op basis hiervan heeft ‘iedere natuurlijke of rechtspersoon recht op het ongestoord genot van zijn eigendom. Aan niemand zal zijn eigendom worden ontnomen behalve in het algemeen belang en onder de voorwaarden voorzien in de wet en in de algemene beginselen van internationaal recht’. De Vereniging Eigen Huis vindt dat een (geclausuleerd) kooprecht voor huurders het algemeen belang dient. Ze onderbouwt dit door te stellen dat eigenaren beter dan huurders voor hun huis en buurt zorgen. In generieke zin is dit lariekoek en zeker geen reden om in het belang van het algemeen tot onteigening over te gaan. Net zo min als het een reden is om leden van een niet functionerende vereniging van eigenaars (VvE) hun appartementsrecht te ontnemen. Right to buy heeft een geschiedenis. In 1980 lanceerde eerste minister Thatcher van het Verenigd Koninkrijk een Housing Act, waarin right to buy werd geregeld. Tot de regeling in 1998 werd afgeschaft kochten in totaal 2 miljoen huurders hun woning. Alleen de gemeentelijke woningbedrijven waren door de wet verplicht hun woningen aan huurders te verkopen. Voor de Housing Associations – private instellingen die met corporaties te vergelijken zijn – gold de wet niet. Het eigendomsrecht stond voor deze rechtspersonen fier overeind. Als het right to buy-voorstel uit het regeerakkoord strandt, doet het minister Donner geen pijn. De regeling levert hem geen geld op. De voorstellen, zoals de heffing van 760 miljoen euro, zijn al ingerekend en zijn veel harder. Daar krijg ík pijn van in mijn buik.

Leuk en belangrijk
Met enkele leden van onze Ondernemingsraad (OR) bereid ik de komende overlegvergadering voor. Begin volgend jaar zijn er nieuwe verkiezingen en treedt een nieuwe OR aan. De voorbereidingen moeten nog beginnen, maar er zijn al signalen dat weinig nieuwe leden zich verkiesbaar stellen. Voor zowel de Alliantie als werknemers is dit jammer. Er breken spannende en boeiende tijden aan, zoals een organisatieverandering (de Alliantie 3.0) en de aangekondigde bezuinigingen. Goede medezeggenschap is in deze tijd van groot belang. Het is niet alleen ‘brengen’, leden van de OR kunnen ook ‘halen’. Van het OR-werk steek je wat op.

Jim Schuyt (25-29 oktober 2010)