Tijdens onze directievergadering krijg ik een mailbericht dat minister Van der Laan gewonnen heeft. De rechtbank van Zwolle bepaalde vrijdagochtend dat de Veste niet uit het corporatiebestel mag treden.

Wijze uitspraak rechtbank – maatregelen of prestaties – schaal bouwprojecten kleiner – Sinterklaasplannen

De Veste verliest de eerste ronde
Tijdens onze directievergadering krijg ik een mailbericht dat minister Van der Laan gewonnen heeft. De rechtbank van Zwolle bepaalde vrijdagochtend dat de Veste niet uit het corporatiebestel mag treden. Ik ben blij met deze uitspraak. Corporaties zijn private organisaties die thuis horen binnen publieke kaders. Minister Van der Laan is ook blij en als een goed politicus betaamt, rekent hij zich met deze uitspraak erg rijk. In de eerste plaats wint de minister de eerste etappe van een lange tour. Zoals verwacht gaat de Veste in beroep bij de Raad van State. De ronde eindigt pas bij een uitspraak van het Europese Hof van Justitie. In de tweede plaats ziet de minister in de uitspraak een principiële stellingname van de rechtbank. Hij reageerde vrijdag met de opmerking dat het stelsel nodig is om goed toezicht te houden en dat het stelsel noodzakelijk is om maatschappelijke belangen te dienen. Ik lees in de uitspraak van de rechtbank geen principiële keuze. De rechtbank heeft belangen afgewogen: het belang van de Veste en het belang van alle corporaties. Dit houdt in dat de minister scherp moet blijven en ook belangen moet afwegen. Corporaties zijn geen willoze instrumenten in handen van de minister. De rechtbank heeft in mijn ogen een wijze uitspraak gedaan. Op naar de volgende etappe.

Principieel debat
Deze week komt het Platform Energietransitie Gebouwde Omgeving (PEGO) weer bijeen. In de vergadering liggen enkele principiële keuzen voor. In de politiek is de afgelopen maanden de vraag opgeworpen of het treffen van energiemaatregelen verplicht gesteld moet worden. Bijvoorbeeld op het moment dat iemand zijn woning wil verkopen. De neiging om allerhande maatregelen op te leggen is groot. Binnen PEGO is er een groot draagvlak om geen maatregelen op te leggen, maar om energieprestaties verplicht te stellen. Toen de energieprestatienorm (EPN) voor de bouw van nieuwe woningen werd aangescherpt, was daar in de aanloop veel over te doen. Vanaf het moment dat deze in de regelgeving was opgenomen, accepteerden alle betrokkenen de nieuwe norm als ‘fact of life’. De voorzitter van PEGO, Jan Terlouw, betoogt op de hem kenmerkende bevlogen manier dat als de overheid eisen formuleert en geen instrumenten voorschrijft we ook subsidies kunnen afschaffen. Subsidies zijn immers aan instrumenten en niet aan doelstellingen gekoppeld. Hoewel subsidies aantrekkelijk zijn, ben ik het met Terlouw eens.

Eerste lustrum Bouwend Nederland
Dinsdag viert Bouwend Nederland haar vijfjarig bestaan met een heus symposium. Deze brancheorganisatie van de bouwers heeft de minister-president gestrikt om een bijdrage te leveren. Als er geen camera op zijn neus is gericht, is de MP vaak ontspannen en blijkt hij humor te hebben. Ook bij de bijeenkomst van Bouwend Nederland is dit het geval. Balkenende houdt een pleidooi om bouwwerken sneller tot uitvoering te brengen en besluitvorming te versnellen en procedures te bekorten. Vanzelfsprekend is de crisis de rode draad van de bijeenkomst. Als er een ronde gemaakt wordt wat de crisis voor gevolgen heeft, wordt onder meer opgemerkt dat de schaal van bouwprojecten steeds kleiner wordt. Van gebiedsontwikkeling naar het op bescheiden schaal ontwikkelen van projecten. Hoogleraar gebiedsontwikkeling Friso de Zeeuw merkt vanuit het panel op dat bij binnenstedelijke ontwikkeling de tekorten per woning 25 duizend euro bedragen. De vraag wordt gesteld of corporaties niet meer kunnen doen. Ik reageer: het genoemde tekort heeft betrekking op de grondexploitatie. Het tekort dat corporaties bij het bouwen van huurwoningen hebben beloopt wel 100 duizend euro per woning.  Corporaties moeten alle zeilen bijzetten om het huidige investeringsniveau te handhaven. Van een tandje bijzetten kan geen sprake zijn. Aan Hans Alders, onder meer voorzitter van het pensioenfonds voor de zorg, wordt gevraagd of pensioenfondsen niet meer kunnen doen. Tegen een rendement van een procent of zeven is hij daartoe bereid. Friso de Zeeuw, introduceert het begrip ‘ Sinterklaasplannen’. Het is een gewoonte geworden om uitermate ambitieuze plannen te presenteren, zonder dat de benodigde gelden erbij worden geleverd. Taco van Hoek van het Economisch Instituut Bouwnijverheid  benadrukt opnieuw het probleem van het scheefwonen. Ik realiseer me dat er bij macro-economen op basis van een sigarenkistjesberekening enorm veel meer huur gevraagd kan worden. Ik voorspel dat dit in de praktijk erg tegenvalt en de verschillen per regio groot zijn. Hoog tijd om dit eens goed uit te laten zoeken.

Jim Schuyt (18 – 22 januari)