Voor het kunnen inleveren van de toelating koos woningcorporatie De Veste voor de juridische weg. Een groot aantal corporaties vocht met juridische middelen de Vogelaarheffing aan.

Functioneren woningmarkt – politiek opportunisme – maatregelen onder juridisch vuur

Vergeten markt?
De afgelopen week had ik een aantal vrije dagen. Het museum, de schouwburg en golfbanen bezocht. Ook een mooie gelegenheid om te beschouwen wat er de laatste tijd op het terrein van het wonen en de corporaties speelt. Het wonen en de corporaties staan in de belangstelling. De woningmarkt wordt als ‘vergeten markt’ aangemerkt en dit moet worden rechtgezet. Ik vraag me af of de woningmarkt over het hoofd is gezien. Is het niet veel meer zo dat de woningmarkt niet belangrijk werd geacht en andere markten en belangen dominanter waren? Het was niet in het belang van de woningmarkt dat de rente in verband met lening voor een eigen woning geheel kan worden afgetrokken van de belasting. De leencapaciteit nam toe, de afgelopen tien jaar verdubbelde de prijs van een koopwoning. Eigenaar-bewoners werden fiscaal gestimuleerd om zoveel mogelijk schulden te maken. Er werden zoveel schulden gemaakt dat zelfs het Internationaal Monetair Fonds (IMF) hiervoor waarschuwde. De Nederlandse regering deed niets en liet de kans onbenut om de aftrek van hypotheekrente in een hoogconjunctuur te beperken. Blijkbaar waren andere belangen belangrijker dan het functioneren van de woningmarkt.

Kloof tussen huren en kopen
Voor de financiële verzelfstandiging van de woningcorporaties had de overheid belang bij hoge huren. Immers, hoe meer huurpenningen er bij een corporatie binnenkwamen, hoe minder subsidie hoefde te worden uitgekeerd. In de periode 1980–1995 stegen de huren jaarlijks met gemiddeld 4%. Na brutering in 1995 had de overheid geen enkel belang meer bij hoge huren. Integendeel. Lage huren waren aantrekkelijk voor de koopkrachtplaatjes. We zien dan dat de huren flink dalen. Vanaf 2005 worden de huren met maximaal inflatie verhoogd. De afgelopen vijf jaar was de gemiddelde huurverhoging nog geen 1,5% per jaar. Dit had tot gevolg dat de kloof tussen huren en kopen steeds groter werd en de doorstroming van huur naar koop stagneerde. Huurders verhuisden steeds minder vaak. De woningmarkt was hier niet mee gediend, wel andere belangen. Het is opvallend dat de laatste maanden bijna iedereen pleit voor ruimere huurverhogingen. Zelfs voor de Woonbond is dit bespreekbaar. Bij veel van de pleidooien voor hogere huren wordt er direct bij opgemerkt dat de extra inkomsten die corporaties hierdoor ontvangen afgeroomd dienen te worden. Soms ten gunste van een landelijk investeringsfonds (SER-commissie), soms ten gunste van de schatkist (bezitsbelasting, ambtelijke commissie heroverwegingen). Zou bij de noodzakelijke hervorming van de woningmarkt nu echt alleen worden gekeken naar het belang van de woningmarkt? Of spelen ook nu weer andere, financiële en sociaal-economische belangen, een hoofdrol? De afgelopen twintig jaar stond bij de benadering van de woningmarkt politiek opportunisme voorop. Wordt straks uit een ander vaatje getapt?

Juridische weg
Voor het kunnen inleveren van de toelating koos woningcorporatie De Veste voor de juridische weg. Een groot aantal corporaties vocht met juridische middelen de Vogelaarheffing aan. Vierentwintig corporaties, mede namens meer dan 100 collega’s, tekenden bezwaar aan tegen de beschikking van de Europese Commissie. Dit najaar wil het ministerie van VROM dat de interim-regeling van kracht wordt waarmee de uitvoering van de beschikking wordt geregeld. Wetgeving volgt later. Een collega merkte op dat een dergelijke Algemene maatregel van bestuur (AMvB) niet al te ver mag afwijken van bestaande wetgeving. Hij stelde voor dit juridisch uit te laten zoeken. Hetzelfde geldt voor de vraag of de Huisvestingswet moet worden aangepast in verband met de verplichting om 90% van onze woningen toe te wijzen aan huishoudens met een inkomen tot € 33.000. Ongeveer iedere maatregel van de overheid wordt juridisch aangevochten. Juridificering van de volkshuisvesting is aanstaande. Niet bepaald een wenkend perspectief.

Jim Schuyt (3 – 7 mei)