In de komende maanden gaat het kabinet onderdelen uit het regeerakkoord die op het wonen betrekking hebben, uitwerken. Ik verwacht dat dit nog een hele klus wordt. Het handen en voeten geven aan de maatregelen is niet bepaald ‘appeltje-eitje’.

Kort dag voor uitvoering 5% extra huurverhoging – 600 miljoen voor het Rijk? – bezitsbelasting treft verhuurders – baatbelasting voor huurtoeslag; dan ook zorgverzekeraars laten meebetalen aan de zorgtoeslag

Scheefwonen
In de komende maanden gaat het kabinet onderdelen uit het regeerakkoord die op het wonen betrekking hebben, uitwerken. Ik verwacht dat dit nog een hele klus wordt. Het handen en voeten geven aan de maatregelen is niet bepaald ‘appeltje-eitje’. Een voorbeeld is de extra huurverhoging voor huishoudens die in een sociale huurwoning wonen en meer dan € 43.000 per jaar verdienen. Om het scheefwonen tegen te gaan mogen corporaties deze groep maximaal 5% extra huurverhoging in rekening brengen. Eerst werd bericht dat minister Donner het niet voor elkaar krijgt om de maatregel nog dit jaar in te voeren. Enkele dagen later gaf de minister aan dat hij het toch voor 1 juli wil regelen. Het wordt wel erg kort dag. Vóór 1 mei moeten corporaties hun huurders schriftelijk op de hoogte stellen wat de huuraanpassing per 1 juli is. Het in wet- en regelgeving uitwerken van de extra huurverhoging is volgens mij geen eenvoudige zaak. Corporaties weten immers niet wat hun huurders verdienen. Krijgen de corporaties van de Belastingdienst een overzicht van de inkomens van onze huurders? Lijkt me niet. Moeten we de bewijslast bij onze huurders leggen, dus alle huren verhogen met 5% boven inflatie? Alleen voor huurders die kunnen aantonen dat ze een lager huishoudinkomen hebben dan € 43.000 per jaar, schrappen we de extra verhoging. Dit is draconisch en ongewenst. Ik zou niet weten hoe de minister binnen minder dan drie maanden dit besluit uit het regeerakkoord om kan zetten in een acceptabele uitvoeringsmaatregel.

Heffing
Ook de aangekondigde heffing moet uitgewerkt worden. Corporaties moeten na 2013 jaarlijks ongeveer 600 miljoen euro aan de penningmeester van dit land overmaken. Hiermee betalen verhuurders mee aan de huurtoeslag. De aangekondigde heffing treft woningcorporaties flink in de portemonnee. De Alliantie –bijvoorbeeld- moet per jaar 15 miljoen euro betalen. Hierdoor neemt onze investeringscapaciteit met in totaal 300 miljoen euro af. Corporaties ontvangen geen subsidie, dus daar kan niet op worden gekort. In het regeerakkoord wordt gekozen voor een heffing. Dit lijkt mij een onbegaanbare weg. In de Woningwet is bepaald dat het vermogen van woningcorporaties uitsluitend besteed mag worden ten dienste van de volkshuisvesting. Het lenigen van de financiële noden van het Rijk kan moeilijk als volkshuisvestelijk doel worden bestempeld.

Gelijke monniken, gelijke kappen
In plaats van een heffing zou het Rijk verhuurders een belasting kunnen opleggen. De ambtelijke werkgroep die vorig jaar voorstellen deed om op het wonen te bezuinigen opperde de gedachte van de bezitsbelasting. Verhuurders zouden meer huur mogen vragen en de extra opbrengsten zouden door middel van de bezitsbelasting door het Rijk worden afgeroomd. Eigenaar-bewoners zouden worden ontzien doordat het betalen van de bezitsbelasting weggestreept zou worden tegen het vervallen van de overdrachtsbelasting en het schrappen van het huurwaardeforfait. De extra huurinkomsten zijn niet doorgegaan. In het kader van het beginsel van gelijke monniken, gelijke kappen zou een bezitsbelasting eigenaar-bewoners even hard moeten treffen als de verhuurders. Een bezitsbelasting die zo wordt ingericht dat eigenaar-bewoners worden ontzien en verhuurders alleen het gelag betalen, schuurt met het algemene beginsel van behoorlijk bestuur.

Baatbelasting
Het kabinet zou ook een baatbelasting kunnen invoeren om ieder jaar 760 miljoen euro bij alle verhuurders op te halen. Verhuurders hebben belang bij de huurtoeslag. Door deze toeslag krijgen huurders met een laag inkomen toegang tot de huursector. Corporaties, particuliere verhuurders en institutionele beleggers kunnen hun woningen makkelijker verhuren. Deze redenering klopt. Als dit beginsel breed zou worden toegepast, moeten de zorgverzekeraars ook gaan bijdragen aan de zorgtoeslag. Door deze toeslag kunnen huishoudens met een laag inkomen de premie voor de zorgverzekering betalen. Corporaties hebben baat bij de huurtoeslag en verzekeraars hebben baat bij de zorgtoeslag.
Een maatregel verzinnen is niet zo moeilijk, de uitwerking is vaak weerbarstig. Ik wens alle ambtenaren die hiermee aan de slag zijn sterkte.
Jim Schuyt
(24-28 januari 2011)