Op het congres van Aedes houdt minister Donner zijn volkshuisvestelijke maiden speech. Zijn betoog bevalt me en is opvallend. Niet vanwege zijn droge humor en ook niet vanwege zijn opsomming van de maatregelen die we al in het regeerakkoord hebben gelezen.

Minister praat niet meer over ‘right to buy’- de volkhuisvesting is beter af bij BZK dan bij Infrastructuur en Milieu – draagvlak voor de Alliantie als één organisatie

Optimale armslag
Op het congres van Aedes houdt minister Donner zijn volkshuisvestelijke maiden speech. Zijn betoog bevalt me en is opvallend. Niet vanwege zijn droge humor en ook niet vanwege zijn opsomming van de maatregelen die we al in het regeerakkoord hebben gelezen. Opmerkelijk is wat hij niet noemt. Het right to buy noemt de nieuwe bewindsman niet in zijn opsomming van de maatregelen. Zou dit een eerste teken zijn dat hij dit ook een doodlopende straat vindt? Opvallend vind ik zijn opmerkingen over de positie van corporaties. Donner wil naar de governance kijken om corporaties ‘optimale armslag’ te geven. Dat hij een fan is van het maatschappelijk middenveld blijkt uit zijn opmerking dat hij het prima vindt als corporaties hun doelstellingen bereiken buiten de overheid om. Bij zijn voorspelling dat in de komende jaren ongeveer 60.000 woningen nieuwe woningen worden gebouwd, frons ik mijn wenkbrauwen. Als ik Donner was, zou ik tekenen voor 40.000 woningen per jaar. Ik ben blij verrast over zijn positieve opmerkingen over de wijkaanpak. In het regeerakkoord staat hierover niets en ik vreesde dat het nieuwe kabinet dit zou gaan afserveren. Donner nodigt corporaties uit prioriteit te blijven geven aan de wijkaanpak.

Sombere financiële positie
De minister refereert aan de rechtelijke uitspraak dat corporaties niet uit het bestel kunnen treden. ‘Net als in een goed huwelijk zijn wij aan elkaar verbonden, de rechtbank staat geen echtscheiding toe’, aldus de minister voor volkshuisvesting. Hij staat ook stil bij de financiële positie van corporaties. Hij geeft ruiterlijk toe dat de heffing niets heeft uit te staan met het functioneren van de woningmarkt. Deze is alleen maar bedoeld om de financiële nood van de staat te verlichten. Donner merkt op dat hij hiervoor niet verwacht de handen op elkaar te krijgen, “ondanks mijn rondborstige eerlijkheid”. Om er aan toe te voegen “ik berust hierin”. In de Volkskrant van dezelfde dag wordt een uitermate somber beeld geschetst van de financiële positie van corporaties. Vele zouden failliet gaan. De minister merkt op dat het beeld dat in de Volkskrant wordt geschetst veel somberder is dan in de nota’s die hij doorgaans krijgt. Ik vind het beeld van de zeven plagen die de corporaties treffen ook wel erg somber. Alsof het over ons heen komt, we staan erbij en kijken ernaar. We hebben nog steeds voldoende sturingsmogelijkheden om financieel niet door het ijs te zakken. Aan de andere kant is het wel goed dat er een keer een somber beeld wordt geschetst als tegenwicht tegen de eerder verschenen ronkende verhalen over de enorme vetpotten van de corporaties.

Links conservatisme
Aanvankelijk was ik niet erg positief over het onderbrengen van de volkshuisvesting bij het ministerie van BZK. In tweede instantie oordeelde ik positiever. André Thomson, hoogleraar Woningverbetering en Woningbeheer in ruste, typeerde dit in het clubblad van de Nederlandse Woonbond als ‘opportunistisch’. Hij vindt dat de volkshuisvesting een plek had moeten krijgen binnen het ‘ministerie van Ruimte’. Het is Thomson kennelijk ontgaan dat dit ministerie niet bestaat. Het is het ministerie van Infrastructuur en Milieu. Zeg maar het oude departement van Verkeer en Waterstaat met milieu er aangeplakt. Ik denk dat de volkshuisvesting bij Piet Hein Donner en BZK beter af is dan bij Melanie Schulz Verhagen en het ministerie van Infrastructuur en Milieu. André Thomson is iemand die graag houdt wat hij heeft. Hij is in overdrachtelijke zin niet van het beweeglijke soort. Toen ik in 1986 in de Volkskrant pleitte voor verkoop van huurwoningen als instrument van voorraadbeleid, was hij er als de kippen bij om in dit standpunt het einde van de sociale volkshuisvesting te zien. Verkoop van huurwoningen was in die tijd vloeken in de kerk en Thomson was de dominee. Als hoogleraar is hij rabiaat tegen sloop. De herstructurering waarbij gesloopt werd, vindt hij verwerpelijk. Geen huurwoningen verkopen, geen woningen slopen, het ministerie van VROM houden. Hoe zou je dit kunnen noemen? Links conservatisme?

Nèt iets anders
Maandag was in ons Shared Service Center (SSC) de laatste Alliantie Express van dit jaar. Ook hier was een breed draagvlak voor de Alliantie als één organisatie: de Alliantie 3.0. Opvallend was de ondernemende houding van onze SSC-medewerkers. Deze week maakte ik kennis met onze drie MBO-trainees onderhoud: Arnout, Erwin en Roel. Zij werken telkens enkele maanden bij een werkmaatschappij van de Alliantie. Als ik ze vraag wat ze is opgevallen antwoorden ze: “Het onderhoud in de werkmaatschappijen is overal nèt iets anders en wij begrijpen niet waarom”. Dit is waarom we de Alliantie 3.0 zijn gestart.

Jim Schuyt (15-19 november 2010)