Rijk en gemeente gaan op zoek naar ‘alternatieve manieren van financieren’. Aangezien Rotterdam Zuid een nationale prioriteit is geworden, worden corporaties uit het gehele land gevraagd er te investeren. Ik vrees dat deze collecte weinig zal opleveren. De meeste corporaties hebben de handen vol aan de eigen opgave, en de heffing die corporaties vanaf 2014 aan het Rijk moeten overmaken, hakt er flink in.

Inkomensgrens bij maatschappelijke huisvesting – slechte ervaringen met kooprecht – nationale prioriteit krijgt geen euro  

Brusselse uitwas
Deze week bespreken we met onze huurderskoepel AAHA het thema maatschappelijke huisvesting. Het bieden van huisvesting voor uiterst kwetsbare groepen, die niet zonder zorg zelfstandig kunnen wonen, is een van onze speerpunten. Onze werkgroep maatschappelijke huisvesting geeft inzicht in wat wij de afgelopen tijd op dit terrein hebben bereikt. Wij hebben samen met zorginstellingen flink wat huisvestingsprojecten voor geestelijk en/of lichamelijk gehandicapten gerealiseerd. De vraag is moeten wij ons ook voor deze groep houden aan de regel dat een gehandicapte niet in aanmerking komt voor een sociale huurwoning als het inkomen boven de overbekende € 33.000 ligt? Ja dus. Veel woningen waar zorg aan is gekoppeld zijn klein en hebben vaak een huur die lager is dan €652 per maand. Dit knelt. Als wij een complex verhuren aan een zorginstelling dienen wij de instelling op te leggen dat ze de woningen niet mogen toewijzen aan gehandicapten met een inkomen dat uitstijgt boven de € 33.000. Dus als we met een zorginstelling wooneenheden met zorg voor, bijvoorbeeld, demente ouderen bouwen, moeten we ons aan de Brusselse regels houden. Als de demente oudere een indicatie heeft om daar te wonen, kan het inkomen roet in het eten gooien. Een zorgindicatie is dus niet genoeg. We schieten hierin volstrekt door. Ik vind dat als een gehandicapte op basis van een indicatiestelling een woning mag huren, de inkomensgrens geen rol mag spelen. Het kan toch niet zo zijn dat we tegen iemand met een niet-aangeboren hersenafwijking moeten zeggen: ‘sorry, u mag hier niet wonen want deze woningen zijn met staatssteun gebouwd’. Ik kan me niet voorstellen dat de Tweede Kamer bij de behandeling van de Herzieningswet hier geen stokje voor steekt.

Engelse uitwisseling
We wisselen met twee grote Engelse woningcorporaties kennis en ervaring uit. Het is interessant hoe grote corporaties in Engeland aan hun geld komen. Zij kennen geen Waarborgfonds Sociale Woningbouw en ze krijgen steeds minder objectsubsidie. Ooit werden alle investeringen die werden gedaan geheel door subsidies gedekt. Hier is nog 15% van over. Grote Engelse corporaties geven zelf obligaties uit. Hiervoor hebben ze een rating van de twee grootste ratingbureaus. Om met succes op de kapitaalmarkt te opereren dienen corporaties volstrekt transparant te werken. Financiers zijn uitermate gevoelig voor onverwachte gebeurtenissen. De financiële markt in Engeland vereist van corporaties veel meer disciplinering dan de Engelse toezichthouder. Ik vind het ook opvallend dat financiers bij de overheid pleiten voor hogere huren. In Engeland bedraagt de jaarlijkse huurverhoging: inflatie + 0,5%.
Ik informeerde natuurlijk ook naar de ervaring met ‘right to buy’. Dit recht hebben huurders die van gemeentelijke woningbedrijven huren. Huurders van housing associations kennen dit recht niet. Onze Engelse gesprekspartners zijn ronduit negatief over het kooprecht van huurders. Inmiddels zijn in Engeland 1 miljoen huurwoningen met korting door huurders gekocht. Het is vooral het ‘tafelzilver’ dat werd gekocht. De slechtere woningen bleven bij de woningbedrijven achter. ‘Right to buy’ werkt ook stigmatiserend, aldus onze Engelse collega’s. Huurders die geen gebruik willen of kunnen maken van dit recht zijn de verliezers. Zij huren bij een verhuurder met steeds minder en slechtere woningen. Bepaald geen wenkend perspectief voor de plannen van onze minister.

Collecteren voor Rotterdam Zuid
Afgelopen maandag tekenden burgemeester Aboutaleb van Rotterdam en minister Donner een overeenkomst waarin ze afspreken zich extra in te zetten voor de woningverbetering en de leefbaarheid van Rotterdam Zuid. De problemen zijn daar on-Nederlands. Ik vermoed dat het de eerste keer is dat een kabinet de aanpak van een gebied nationale prioriteit geeft en er geen euro bij levert. Ook de gemeente Rotterdam steekt er geen extra geld in. Een erg goedkope nationale prioriteit. Rijk en gemeente gaan op zoek naar ‘alternatieve manieren van financieren’. Aangezien Rotterdam Zuid een nationale prioriteit is geworden, worden corporaties uit het gehele land gevraagd er te investeren. Ik vrees dat deze collecte weinig zal opleveren. De meeste corporaties hebben de handen vol aan de eigen opgave, en de heffing die corporaties vanaf 2014 aan het Rijk moeten overmaken, hakt er flink in. In de regio Rotterdam zijn sterke corporaties –ook in financieel opzicht– actief. Zij zijn het eerst aan de beurt om in Rotterdam Zuid te investeren. En als deze investeringscapaciteit niet voldoende is, kennen we het verschijnsel projectsteun via het Centraal Fonds Volkshuisvesting. Van vrijwillige bijdragen uit het land verwacht ik weinig en met heffingen, zoals de Vogelaarheffing, hebben we geen goede ervaringen. Op een Rotterdam-Zuidheffing zit niemand te wachten.

Jim Schuyt (19 – 23 september 2011)