Wat uit eerder onderzoek ook al bleek is dat investeringen zoals sloop en vervangende nieuwbouw de sociale cohesie in de buurt bevorderen. Het oordeel over verkoop van huurwoningen is ook positief. Dit heeft een gunstig effect, terwijl anders dan bij sloop en vervangende nieuwbouw de bevolkingssamenstelling niet verandert. De Cruyff Courts en de Krajicekveldjes helpen niet echt.

Fysieke investeringen en verkoop van huurwoningen goed voor de wijken – Johan Conijn onderzocht dalend rendement corporaties – privatisering en politieke controle hand in hand

Beleving versus statistiek
In 2007 werden 40 Vogelaarwijken aangewezen. Het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) deed onderzoek naar de effecten van de extra aandacht voor en de investeringen in deze wijken. Deze week komen de resultaten naar buiten. Wat uit eerder onderzoek ook al bleek is dat investeringen zoals sloop en vervangende nieuwbouw de sociale cohesie in de buurt bevorderen. Het oordeel over verkoop van huurwoningen is ook positief. Dit heeft een gunstig effect, terwijl anders dan bij sloop en vervangende nieuwbouw de bevolkingssamenstelling niet verandert. De Cruyff Courts en de Krajicekveldjes helpen niet echt. De onderzoekers merken op dat groenvoorzieningen en speelveldjes een aantrekkingskracht hebben op hangjongeren. Ik vind het opvallend dat de autochtone middenklasse uit de Vogelaarwijken vertrekt. Weliswaar niet massaal, maar toch. Bij niet-westerse middengroepen zien we het omgekeerde: die trekken juist de krachtwijken in. Het gaat om een landelijk onderzoek met landelijke gemiddelden. Ik vind het erg jammer dat niet ingezoomd kan worden op specifieke wijken. Ik ben natuurlijk erg nieuwsgierig hoe ‘onze’ drie Vogelaarwijken het doen. Gelukkig doen gemeenten ook onderzoek en wij hebben onze eigen wijkmonitor. Wij moeten de gemiddelden van het SCP omhoog hebben getrokken. In de Amsterdamse wijk Slotermeer Noord gaven de bewoners in 2007 hun wijk een 5,4 als totaaloordeel. In 2009 was het rapportcijfer een voldoende, namelijk 6.1. De Indische buurt, onze tweede Amsterdamse Vogelaarwijk, is met sprongen vooruit gegaan. De tevredenheid onder de bewoners is in deze wijk van alle Amsterdamse wijken het sterkst gestegen. De bewoners van de Amersfoortse wijk Kruiskamp oordelen positief over de ontwikkeling van de afgelopen jaren. In 2007 gaven de bewoners hun woning het rapportcijfer 6,9. In 2009 was dit een 7,4. Ook de meningen over de wijk zijn veel positiever. Op de vraag: ‘is uw buurt er in het afgelopen jaar op vooruit gegaan’ antwoordde 14% van alle Amersfoorters met ‘ja’. Maar liefst 44% van de bewoners in Kruiskamp vindt dat het beter gaat met hun wijk. Investeren in de wijkaanpak loont. Dat fysieke investeringen meer zoden aan de dijk zetten dan die in leefbaarheid, ondersteunt onze aanpak. Immers meer dan 95% van onze investeringen is op de hardware gericht. Collega’s die in de wijken werken en de bewoners zijn positief over de veranderingen. De statistische informatie waar het SCP zich op baseert laten een minder positief beeld zien. Ik denk dat dit komt doordat ervaringen voorop lopen en dat het even duurt voordat de veranderingen in statistieken zijn terug te vinden.

Kruispunt of rotonde
Het jaarlijkse congres van De Vernieuwde Stad (DVS) heeft als titel Corporaties op een kruispunt. Ik zit voor en houd een inleidend praatje. Ik schets een beeld van corporaties die op een rotonde rondjes rijden en op zoek zijn naar de juiste afslag. De afslag van een brede sector of één die uitsluitend gericht is op lage inkomens. De financiële positie van corporaties is een punt van aandacht. Ik hoor al een poosje niet meer de indertijd populaire uitdrukking dat bij corporaties: ‘de euro’s tegen de plinten op klotsen’. Het Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW) vindt dat de steeds maar stijgende schuld per woning een bedreiging vormt voor de investeringsmogelijkheden door corporaties. Ook het Centraal Fonds Volkshuisvesting wijst op de dalende vermogensposities. DVS heeft Johan Conijn gevraagd de financiële positie van de aangesloten corporaties te onderzoeken. De financiële positie staat onder druk en hij noemt hiervoor twee oorzaken. In de eerste plaats de slechte directe rendementen en de sterk toegenomen investeringen. Hij noemt twee sprekende getallen: in 2002 bouwden de corporaties 13.600 nieuwe woningen en in 2009 31.500. Hij ziet dat bij DVS-corporaties – bij ongewijzigd beleid – het revolving fund-karakter spaak loopt. Het directe rendement op investeringen bedraagt 2,1% en is te laag voor een duurzaam verdienmodel. Hij ziet als oplossing grotere huurstijging en het verlagen van de bedrijfslasten. Voormalig CDA-fractievoorzitter Pieter van Geel en Martin van Rijn, de aanvoerder van het pensioenfonds PGGM, waren het in hun bijdrage erg met elkaar eens. Van Geel ziet geen heil in de verzakelijking van de corporatiesector. Hiervoor is in zijn ogen geen politiek draagvlak. CDA en PvdA zien hier historisch niets in en nog betekenisvoller: ook de PVV en de SP niet. Van Geel: “Populistisch conservatief kiest hier ook niet voor. Henk en Ingrid zijn ook uw klanten”. Bij de trend van de verstatelijking adviseert hij de groeiende invloed van overheden te accepteren. Vermaatschappelijking is te romantisch. Hij pleit voor het toevoegen van elementen aan ons werk dat ons specifiek maakt. Martin van Rijn voorspelt dat privatisering en een toename van publieke controle hand in hand gaan. Privatisering betekent dat subsidies opnieuw moeten worden uitgevonden en hier is geen geld voor. Corporaties blijven financieel op eigen benen en er wordt flink toezicht gehouden. Ik neem de rotonde nog een keer en kijk of er na vandaag nieuwe afslagen bij zijn gekomen. Het valt me op dat er in ieder geval enkele zijn afgesloten.

Jim Schuyt
20-24 juni 2011