De kans is groot dat door de claim van het CFV toezichthouders in een kramp schieten en de neiging krijgen met één bil op de stoel van de bestuurder te gaan zitten. Falend toezicht heeft twee gezichten: die van te veel afstand en die van te weinig.

Schade verhalen en snelle  procedures- toekomst huur- en koopwoningmarkt-  mededinging en de inkomensgrens

Juridificering
Vorige week las ik in de Volkskrant dat nota bene het Amerikaanse bedrijfsleven vreest dat de  claimcultuur in Nederland oprukt. Deze week maakt de Alliantie anderhalf miljoen euro over naar het Centraal Fonds Volkshuisvesting (CFV). Hiermee moeten wij bijdragen aan de financiële gevolgen van het wanbeleid van woningcorporatie SGBB. Ongeveer op hetzelfde moment maakt het CFV bekend dat hij het bedrag dat de corporaties gezamenlijk hebben moeten lappen, namelijk 39 miljoen euro, op de zeven commissarissen gaat verhalen. Ruim 5,5 miljoen euro per persoon. Een voorbeeld van een oprukkende claimcultuur. Met deze claim wil het CFV genoegdoening voor de betalende corporaties. Falende toezichthouders moet een lesje worden geleerd. Ik vraag me af of het CFV hiermee een verstandige weg inslaat. Het is een nieuwe stap in de verdere juridificering van de volkshuisvesting. Ik vraag  me af of toezichthouders vandaag de dag nog een dergelijk indrukwekkend signaal nodig hebben. Ik heb namelijk de stellige indruk dat door de reeks incidenten bij corporaties van de laatste jaren, er geen toezicht op afstand meer wordt gehouden. Bij SGBB gaat het om een afrekening met het verleden. De kans is groot dat door de claim van het CFV toezichthouders in een kramp schieten en de neiging krijgen met één bil op de stoel van de bestuurder te gaan zitten. Falend toezicht heeft twee gezichten: die van te veel afstand en die van te weinig.

Ik vind dat we niet de weg moeten inslaan van het op grote schaal claimen zonder dat er eerst strafrechtelijke uitspraken zijn gedaan. In de afgelopen tijd hebben we helaas te vaak te maken gehad met zelfoverschatting en met zelfverrijking. Ik vind het frustrerend dat in geval van zelfverrijking het vaak meer dan zes jaar duurt voordat er sprake is van vervolging. Hierdoor lopen bestuurders die gestolen hebben te lang vrij rond en blijven degenen waar ten onrechte aangifte tegen is gedaan te lang verdacht. Laten we er bij het Openbaar Ministerie op aandringen dat de strafrechtelijke procedures veel sneller worden afgerond. Als blijkt dat verdachten schuldig zijn, moet de schade tot de laatste cent worden verhaald.

Somber
Op het congres ‘Trends op de woningmark’ houdt Ger Hukker, voorzitter van de NVM, een somber verhaal. Hij ziet de koopwoningmarkt verder wegzakken. De banken zijn hier mede debet aan. Hypotheken zijn volgens de NVM-voorman voor banken ‘geen strategisch product meer’. Voor de crisis gaven de banken nog jaarlijks 150 miljoen euro uit aan reclame om hypotheken te slijten, nu wordt hier niets meer aan uitgegeven. Interessant is de relatie die hij legt met de arbeidsmarkt.  Als iemand met pensioen gaat, heeft hij of zij gemiddeld drie werkgevers gehad. Dit is aan het veranderen:  één op de drie mensen verricht nu flexibele arbeid. Hierdoor neemt de zekerheid voor de geldgever af en daalt de leencapaciteit. In één jaar tijd is de leencapaciteit van starters met 11%, oftewel € 20.000 gedaald. Zo somber als Hukker is over de koopsector, zo optimistisch is hij over de toekomst van de huurwoningmarkt in het middensegment. Door de toenemende mobiliteit op de arbeidsmarkt, neemt de vraag naar huurwoningen toe.

In mijn bijdrage ben ik aanzienlijk minder somber. Ik verwacht dat in de regio’s met een sterke economie: de Noordvleugel van de Randstad en de A2-zone over drie jaar weer meer woningen worden verkocht. De vraag naar woonruimte in deze gebieden is door de groei van de bevolking in beginsel groot. Eerst moet de economie weer aantrekken en dat laat nog op zich wachten.

Alle kaarten op ‘Brussel’?
Volgende week verschijnt naar verluidt de Algemene Maatregel van Bestuur (AMvB), waarin de scheiding tussen DAEB en niet-DAEB wordt geregeld. Ik heb goede hoop dat er een AMvB uit de bus komt waarmee we goed kunnen leven. In deze AMvB moet worden geregeld dat we – onder bepaalde voorwaarden – vermogen uit het DAEB-domein mogen inzetten voor niet-DAEB- activiteiten. Ondanks een brief aan de Tweede Kamer is het nog steeds niet duidelijk of ‘Brussel’ bereid is de inkomensgrens voor de sociale huursector los te laten. Duidelijk is wel dat de Staat der Nederlanden een nieuw voorstel aan de Europese Commissie kan voorleggen. Eurocommissaris Almunia gaf klip en klaar aan dat als Nederland vindt dat staatssteun nodig is voor lage middeninkomens, de minister van BZK maar met een onderbouwd voorstel moet komen. Ik vraag me af of het verstandig is dit te doen. De beschikking van december 2009 was een antwoord op een vraag van voormalig staatssecretaris Remkes. Als we een nieuwe vraag stellen is er een kans dat we een antwoord krijgen dat ons alleen maar verder van huis brengt. Het is goed denkbaar dat de Europese Commissie bereid is de inkomensgrens van € 33.614 los te laten. Er is ook een reële mogelijkheid dat de Commissie bepaalt dat uit oogpunt van mededinging corporaties alleen maar in aanmerking komen voor staatssteun als zij woningen beheren en bouwen met een huur beneden de € 652 per maand. De dreiging van een kleiner speelveld ligt op de loer.

Jim Schuyt (12 – 16 december 2011)